UW TUiN & SCHUTTiNG .NL
 
kalender 2019.jpg

Jaarkalender

Kalender januari


Er groeien nog maar weinig planten in januari, maar er zijn toch wat klusjes in de tuin te doen. Dit is een goede tijd om hekjes en schuttingen te repareren en plannen voor de komende maanden te maken.

Inrichting en aanleg
• Huur nu een hovenier in bij grote veranderplannen.
• Maak een beplantingsplan. Niet vergeten om ook laatbloeiende planten en zomerbloeiende bollen op de verlanglijst te zetten.
• Leg een drainagesysteem aan om wateroverlast een halt toe te roepen.
• Plant bomen, struiken en hagen tijdens vorstvrije perioden.
• Installeer een gereedschapsrek; goed voor het gereedschap en je hoeft nooit meer te zoeken.
• Verzamel takken en twijgen en maak er klimconstructies van voor de boontjes.


Voorbereiden
• Maak een plattegrond en bloeischema voor iedere border.
• Tuin inspecteren en schemaatje voor de reparatiewerkzaamheden maken. Zolang de planten in rust zijn, kun je overal nog goed bij.
• Begin een tuindagboek.
• Meld je aan voor een plaatselijke tuincursus of -workshop (bijvoorbeeld bij Tuindorp Van Nielen, Zuidland).
• Maak een plan voor de moestuin.
• Bestel planten en zaden (evt. per post).
• Houd vliesdoek en noppenfolie klaar om vorstschade te voorkomen. Lees meer bij planten beschermen tegen vorst.
• Koop eindelijk die supersnoeischaar.
• Bewaar vanaf nu eierdoosjes, maaltijdbakjes en margarinekuipjes waarin straks gezaaid kan worden.

Onderhouden
• Bind het leifruit nog eens goed aan.
• Huur een versnipperaar om takken voor de composthoop te versnipperen.
• Tap en sluit de waterleiding af (als dat vorige maand nog niet gebeurd is). Zo voorkom je vorstschade.
• Repareer hekken en schuttingen. Er staan nu minder planten, zodat je er makkelijker bij kunt.
• Spoel potten, bakken en zaaibakken om met heet water en een scheutje bleek.

Verzorgen
• Verspreid een dun laagje compost door de border.
• Geef ook in het vroege voorjaar planten in pot water.
• Houd groenblijvers sneeuwvrij. Schud de sneeuw van hagen als buxus, conifeer en taxus om te voorkomen dat er door de zware sneeuw gaten in de hagen vallen.
• Duw wortelkluiten met de voet terug. Door de vorst komen de wortelkluiten van planten wel eens omhoog.
• Geef bollen in pot binnen en buiten af en toe water.
• Lucht de kuipplanten. Overwinteren een aantal kuipplanten binnen? Zet dan bij zacht weer even een raampje open.

Zaaien
• Zin om aan een nieuw tuinprojectje te beginnen? Zaai vanaf half januari ijsbergsla onder glas.
• Zaai tuinkers in bakje in de vensterbank. Tuinkers is een supergarnering voor een broodje gezond.

Snoeien
• Knot wilgen. Takken niet weggooien, want daarmee kun je hekjes en borderranden vlechten. Takken die in de grond worden gestoken, wortelen en lopen uit. Lees meer bij knotwilg snoeien.
• Snoei de leilinde. Hoe je dat doet vind je bij leilinde snoeien.
• Snoei fruitbomen als het niet vriest. Lees meer bij fruitboom snoeien.
• Knip bij zacht weer zielige hoopjes bruine borderplanten terug.

Kas
• Lap de ramen van de kas voor optimale lichtinval.
• Open op zonnige dagen ’s middags de ramen van kas en koude bak voor ventilatie.

Sierbestrating
• Maak de voegen van de bestrating onkruidvrij. Kijk bij onkruid bestrijden hoe je dat het best kunt doen.
• Hoog de bestrating op. Voorkom daarmee dat er na regen en dooi water kan blijven staan. Je kunt daarvoor ook drainage aanleggen.

Gazon
• Voorzie het gazon van een metalen of kunststof kantopsluiting, zodat je nooit meer kanten hoeft te steken.

Dieren
• Hang een of meer nestkasten voor de vogels op.
• Schrob vogelvoerplaats en -plank regelmatig schoon met heet water om verspreiding van ziekten te voorkomen.

Kalender februari
In januari is het koud, maar in februari kan het nog wel een stuk kouder worden. Slim dus om nu planten extra in de gaten te houden, zodat ze deze periode overleven. In de tuinkalender vind je alle klussen voor februari.

Aanleg en inrichten
• Plaats een tuinhuis of berging voor de plantengroei weer begint.
• Vervang de verrotte paal van het tuinhek.
• • Installeer klimrekken voor klimplanten bijvoorbeeld voor een klimopscherm om de kliko te camoufleren.
• Bouw een muurkas.
• Maak een tweede compostbak.
• Wil je een watergeefsysteem installeren en elektriciteitskabels ingraven? Realiseer deze plannen dan vóór alle planten weer volop groeien. Op die manier hebben beplanting en gras er minder van te leiden.
• Loop zo min mogelijk over de bevroren grond van border, groentebed en gazon. Leg planken neer om te voorkomen dat het gazon beschadigt.

Voorbereiden
• Spit en egaliseer de grond voor de aanleg van een nieuw gazon.
• Bestel zomerbollen, zaaigoed en planten per post of online. De keuze is nu nog groot en de voorpret kan beginnen.
• Breng de voorraad potgrond, zaaigrond, tuingrond en meststoffen op peil.
• Zorg voor voldoende steeketiketten, touw en raffia voor het seizoen losbarst.

Zaaien
• Start met het zaaien van planten die binnen voorgezaaid kunnen worden. Begin deze maand binnen of in de kas al met het zaaien van eenjarige planten en gewassen voor de moestuin.
• Laat doperwten en kapucijners in de kas of in huis voorkiemen.
• Zaai binnen alvast de eerste eenjarige zomerbloemen in kweekbakjes en -potjes.
• Gooi kartonnen kokertjes van toiletpapier en keukenrollen niet weg. Zet ze in een bakje, vul met zaaigrond en zaai er eenjarige zomerbloeiers in.

Planten
• Plant bladverliezende hagen en bomen zolang het niet vriest.
• Haal de uitgebloeide lentebollen uit hun pot en zet ze in de volle grond.
• Het vroege voorjaar is een goede periode voor haag planten.
• Plant bomen en struiken met kale wortel na aankoop zo snel mogelijk. Deze klus alleen uitstellen als het vriest.
• Plant bloeiende kerstrozen (Helleborus).

Oogsten
• Oogst spruiten en boerenkool.

Verzorgen
• Strooi vóór half februari kalk in de border, de moestuin en over het gazon.
• Verspreid goed verteerde compost al door de tuin. Geef rozen een extra portie en voorzie ook het gazon van een dun laagje compost. Dit is een klus voor een mooie februarimiddag.
• Geef kuipplanten die binnen overwinteren weer wat meer water.
• Leg bij vorst vliesdoek over de bloeiende bollen in pot en bak.
• Bevrijd sneeuwklokjes (Galanthus), winterakonieten (Eranthus) en krokussen (Crocus) van hun winterdek.
• Bescherm Camelia tegen nachtvorst met noppenfolie. Folie er overdag afhalen als de temperatuur boven nul stijgt.

Onderhouden
• Slijp de snoeischaar, heggenschaar en spade. Lees meer bij gereedschap onderhouden.
• Strooi zand op pad en terras en schrob het groene, glibberige laagje weg met de bezem.

Gazon
• Verspreid de grond van molshopen met een bezem over het gazon.
• Steek tijdens een droge, vorstvrije periode de kantjes van het gazon
• Blijf onkruid wieden.
• Breng de grasmaaier weg voor een onderhoudsbeurt.

Snoeien tuinkalender
• Snoei de takken van de dakplataan die recht omhoog groeien. Lees meer bij dakplataan snoeien.
• Snoei de leilinde: dat kan deze maand nog door de takken tot op een paar centimeter vanaf de hoofdtakken terug te knippen.
• Eind deze maand, begin volgende maand kun je ook de blauweregen (Wisteria) snoeien.
• Knip dorre restanten van planten met de heggenschaar in stukjes en in de border laten liggen. Ze verteren vanzelf wel.


Kalender maart
In maart kun je sommige planten al gaan planten, daarnaast zijn er wat onderhoudsklusjes waarmee je aan de slag kunt.

Aanleg en inrichten
• Installeer compostbakken.
• Schep samen met de buren eenheid in de voortuin.
• Bouw het tuinhuis dat al zo lang op de verlanglijst staat.
• Leg verhoogde bakken aan in de moestuin.
• Installeer een ondergronds watergeefsysteem.

Voorbereiden
• Inventariseer grondvoorraad en vul zonodig aan.
• Maak een zaai- en plantplan voor de moestuin.
• Bestel zaden van eenjarige zomerbloemen.
• Maak zelf plantenlabels van ijsstokjes, verfroerstokjes of wasknijpers.
• Houd vliesdoek en rietmatten stand-by in verband met eventuele nachtvorst.
• Check houdbaarheidsdatum van de zaden op voorraad.
• Laat bij twijfel de grond analyseren.
• Schrob potten en bakken goed schoon.
• Bewerk de grond voor de nieuwe border of kruidentuin.
• Maak de bonenstaken vast in orde.
• Bereid het aardbeienbedje voor.
• Koop zomerbloeiende bollen.

Gazon
• Leg een rand klinkers langs het gazon. Dat scheelt straks kanten steken en vergemakkelijkt het maaien.
• Maai het gazon zodra het gras begint te groeien.
• Steek graskanten af zodat het gazon er weer piekfijn uitziet.
• Groeit het gras zichtbaar, dan wordt het tijd om de eerste keer te maaien.
• Belucht of verticuteer het gazon.
• Gazon, border, rozen en hagen bemesten.
• Verspreid een laagje compost over het gazon.

Moestuin
• Zaai tomaat, paprika, en courgette binnen of in de kas.
• Zaai dopererwt, kapucijner, pluksla, radijs, raapsteel en spinazie ter plekke.
• Plant uien.
• Verspreid een laag compost in border en moestuin.
• Zaai eenjarige klimplanten binnen.

Planten
• Het beplanten van de border kan beginnen! Let bij het kiezen van de planten op standplaatswensen, bloeitijd en een goede variatie in hoogte-, groei-, blad- en bloemvormen.
• Plant bloeiende kerstroos (Helleborus), longkruid (Pulmonaria) en rozemarijn (Rosmarinus).
• Plant een haag van leifruit voor privacy en een lekkere oogst.
• Plant zomerbollen binnen in potten en breng ze aan de groei.
• Plant klimplanten tegen een nieuwe schutting.
• Zaai eenjarige planten binnen voor.
• Haal uitgebloeide bolletjes uit potten en bakken en plant ze in de tuin.
• Plant uitgebloeide bolletjes met het groen eraan buiten.

Verzorgen
• Laat de grond van potplanten niet uitdrogen. Geef planten in potten en bakken dus water. Vooral door de gure oostenwind drogen ze razendsnel uit.
• Geef overwinterende kuipplanten binnen weer meer water.
• Bemest (fruit)bomen, heesters en hagen.
• Verpot planten die te krap staan.
• Ververs het bovenste laagje grond van bomen en struiken in pot en bak.
• Verspreid een laag compost in border en moestuin.
• Verwijder lelijk blad van de kerstroos (Helleborus).
• Verwijder de uitgebloeide viooltjes, voor een langere bloei.
• Wied zoveel mogelijk onkruid. Als de planten weer gaan groeien, kom je er moeilijker bij. Wied ook onder hagen en langs het randje onder aan de schutting.
• Sneeuwklokje (Galanthus), winterakoniet (Eranthus hyemalis), krokus, botanische tulp, dwergiris (Iris reticulata), sterhyacint (Scilla) en blauw druifje (Muscari) kunnen in de grond blijven. Die bollen bereiden zich na de bloei voor op het volgende voorjaar door zoveel mogelijk reserves op te slaan in hun bollen. Zonder bladeren lukt dat niet, laat die daarom met rust tot ze helemaal vergeeld zijn.
• Bemest de haag.

Vermeerderen

• Deel vaste planten bij vorstvrij weer.
• Deel de kluiten van hosta voor de planten uitlopen.
• Dun zaailingen op tijd uit, zodat ze elkaar niet gaan verdringen.
• Deel grote pollen van vaste planten en plant weer uit.

Snoeien
• Snoei de zijtakken van de leilinde tot een paar centimeter van de hoofdtakken terug.
• Snoei kornoelje (Cornus) en wilg (Salix) om de vorming van kleurige takken te stimuleren.
• Verwijder dode takken uit bomen, struiken en klimplanten. Twijfels? Krab een stukje van de bast weg. Zie je daaronder groen, dan betekent dit dat er nog leven in de tak zit. Is het bruin onder de bast, dan kun je de schaar erin zetten.
• Snoei rozen en bemest ze meteen.
• Snoei clematis terug.
• Knip oude stengels van vaste planten af.
• Snoei de vlinderstruik (Buddleja),bewaar de takken om planten straks in de steigers te zetten.
• Knip maagdenpalm (Vinca) terug. De groenblijvende bodembedekker kan ertegen en loopt vanzelf weer uit.
• Knip lavendel, alsem (Artemisia) en heiligenbloem (Santolina) terug. Knip boven krachtige uitlopers.

Onderhouden

• Werk verzakkingen in de bestrating weg.
• Verwijder geregeld oude bloemen en blaadjes uit de kas.
• Trek onkruid uit de voegen met een voegenmes.
• Repareer de schutting.
• Ventileer op mooie dagen de ruimte waar kuipplanten overwinteren.
• Bladeren, stro, vliesdoek, noppenfolie en andere materialen die de planten tegen de vorst beschermd hebben, kunnen verwijderd worden. Houd het weerbericht wel in de gaten, want in maart kan het zomaar weer overdag én ’s nachts gaan vriezen.
• Aarzel niet om planten die het het vorig jaar niet meer zo goed deden, te verwijderen. Zeker als je een kleine tuin hebt, is dat een goede beslissing. Je hebt al snel ruimte tekort.

Vijver
• Maak vijverpomp en vijverfilter schoon en installeren deze weer.

Dieren
• Hang een nestkast op.
• Nog wat rimpelige appels over? Rijg ze aan een spies en steek die tussen de voegen van het terras of gewoon in de grond. Merels, kramsvogels en spreeuwen zijn er blij mee! Lees meer over vogels voeren.
• Schrob de vogelvoerplaats en voedertafel geregeld goed schoon.
• Bescherm jonge aanplant tegen konijnenvraat.

Kalender april
Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, de lente is het seizoen van de lange weekenden. Nu heb je lekker de tijd om plannen te maken voor de tuin. Ga erop uit voor inspiratie!

Aanleg en inrichten
• Installeer een pergola met harmonica-zonnezeil. Je kunt zelf een pergola maken.
• Installeer een regenton om kraanwater te sparen.
• Rond graafwerkzaamheden voor leidingen en drainage zo snel mogelijk af.
• Installeer ondergronds watergeefsysteem voor alle planten de grond in gaan.
• Plaats een compostbak of creëer een plek voor een composthoop.

Voorbereiden
• Maak een tuintas, met daarin snoeischaar, onkruidsteker, klein plantschopje en raffia om planten op te binden.
• Schrob potten schoon met heet water voordat je er planten in zet.
• Sluit het water weer aan en maak tuinslang en sproeiers gebruiksklaar.
• Zet de tuinset klaar, zodat er op de eerste mooie dag buiten gegeten kan worden.
• Inventariseer grond- en meststoffenvoorraad en vul deze eventueel aan, zodat je straks niet misgrijpt.
• Maak een boodschappenlijstje voordat je planten gaat kopen.
• Dek de grond af met zwarte folie, zodat die opgewarmd is als je gaat zaaien.
• Zet achterin de auto inklapbare kratjes voor het moddervrij vervoeren van planten.
• Schaf knielkussentje of kniebeschermers aan om de knieën droog te houden tijdens het wieden en planten.
• Ruim berging of schuur op en richt deze zó in dat je al het gereedschap voor het grijpen hebt.
• Alles begint straks te groeien en bloeien, dus haal plantenringen en plantensteunen uit de schuur en zet ze bij de planten die door hun hoogte wel een steuntje kunnen gebruiken.

Onderhouden
• Houd de tuin onkruidvrij, begin met wieden op de meest opvallende plekken.
• Beits schuttingen, meubelen en tuinhuis.
• Schrob de groene aanslag van meubelen en bestrating. Lees meer bij bestrating schoonmaken.

Planten
• Spit de grond los vóór je plant en verwijder al het onkruid.
• Inventariseer de beplanting van de border en maak een verlanglijst met nieuwe planten. Kijk bij beplantingsplannen, je kunt daar een kant-en-klare border bestellen!
• Plant deze maand, op een zonnige plek, een mooi grijsbladig haagje van lavendel of heiligenbloem (Santolina).
• Plant eind van de maand dahlia, Abessijnse gladiool, (knol)begonia, Anemone ‘De Caen’ en andere zomerbollen in de tuin en in potten en bakken.
• Zet alle nieuwe borderplanten eerst met pot en al op hun plek en check of ze goed zijn verdeeld.
• Plant bodembedekkers. Zo voorkom je dat de grond bij droog weer snel uitdroogt.
• Markeer de plek waar bollen staan die je volgend voorjaar graag weer terug wilt zien, zodat ze niet beschadigd raken tijdens het beplanten van de border.

Zaaien
• Spit de grond los vóór je zaait en verwijder al het onkruid.
• Dun zaailingen op tijd uit, zodat de rest genoeg ruimte heeft voor optimale groei.
• Zaai eenjarigen eind van de maand meteen op de goede plek.
• Meng fijn zaad met zand om zaden beter te kunnen verspreiden over het oppervlak.
• Houd bij het zaaien op rijen rekening met de breedte van de schoffel, zodat je kunt schoffelen zonder jonge planten te beschadigen.
• Span draden met daaraan aluminiumfoliestrips, cd’s of plastic boodschappentasjes op plekken waar is gezaaid om de vogels weg te houden.
• Zaai vanaf halverwege deze maand eenjarige zomerbloeiers in potten op het terras en in de volle grond.

Verzorgen
• Bind clematis en andere klimplanten geregeld aan, zodat de wind er geen vat op krijgt.
• Geef kuipplanten langwerkende meststoffen die voldoende zijn voor het hele seizoen.
• Leg bij voorspelling van nachtvorst een vliesdoek over eenjarige planten, bloesemboompjes en jonge planten. 
• Strooi organische mest bij de bollen die in de grond blijven.
• Bemest hagen met speciale haagmeststof.
• Zet kuipplanten vanaf de derde week van april alleen overdag buiten. Vanaf half mei kunnen ze dag en nacht buiten blijven.
• Geef nieuwe aanplant de eerste weken extra water. 
• Ververs het bovenste laagje grond van kleine bomen kuipplanten in pot.
• Zie je knalrode beestjes? Doe er wat aan, want het zijn vraatzuchtige leliehaantjes die verzot zijn op het groen van lelies en kievitsbloemen (Fritillaria). 
• Strooi organische mest. Geef zo wat extra’s aan narcissen en andere bollen die jaar in, jaar uit in de grond kunnen blijven. Ook de haag kan een bemesting goed gebruiken. Daarvoor zijn speciale haagmeststoffen verkrijgbaar.
• Geef na het planten van bomen, heesters en planten gul water.

Snoeien
• Snoei Forsythia en winterjasmijn (Jasminum nudiflorum) na de bloei om ze te fatsoeneren .
• Knip winterbloeiende heide met de heggenschaar terug.

Moestuin tuinkalender
• Plant aardbeien op rijen in de tuin, in bakken of hangmanden.
• Plant plantjes van tomaat, paprika, komkommer en pompoen binnen of in een kas en breng ze aan de groei.
• Poot aardappels. Probeer eens ouderwetse en bijzondere soorten.

Gazon
• Zaai kale plekken in het gazon in, vul kuiltjes eerst op met grond.
• Bemest en, als dat nog niet gebeurd is, belucht het gazon.
• Breng rond het gazon een kantopsluiting aan.

Vijver
• Haal plantenresten uit de vijver.
• Test de kwaliteit van het vijverwater.
• Maak vijverpompen- en filters schoon als dat nog niet is gebeurd.
• Wacht met het planten van waterplanten tot volgende maand. Het water moet nog op temperatuur komen.

Vermeerderen
• Deel (te) grote pollen vaste planten die nog niet bloeien. Lees meer planten stekken.
• Steek pollen van vaste planten die al een paar jaar op dezelfde plek staan uit en verdeel de wortelkluiten in stukken. Plant de buitenste delen van de kluiten in grond waaraan je compost en organische mest hebt gevoegd. Het middendeel van de kluit is vaak zo uitgeput en verzwakt, dat je die weg kunt gooien.
• Deel planten en plant ze weer uit.

Dieren
• Plaats een vogel(drink)bad of -schaal om vogels naar de tuin te lokken.

Kalender mei
De ‘r’ is uit de maand en dus zonder jas naar buiten! Controleer of planten de winter goed zijn doorgekomen en besteed aandacht aan de moestuin. Alles wat je deze maand kunt doen vind je in deze tuinkalender van mei.

Aanleg en inrichting
• Ververs het zand in de zandbak.
• Richt een minivijver in, gewoon in een grote schaal of bak.
• Maak de tuinslang of het watergeefsysteem bedrijfsklaar.
• Beits houten tuinmeubelen op een droge dag.
• Geef meubelen en pergola’s van bamboe een laagje bamboelak.
• Zet een etagère met kruiden naast de keukendeur.
• Maak een geveltuintje door een paar rijen tegels te verwijderen en het zand te vervangen door grond.

Voorbereiden
• Schrob potten goed schoon voor je ze weer beplant.
• Laat potten van poreus aardewerk zich eerst volzuigen met water voordat de planten erin gaan.
• Beplak de randen van potten met kopertape om slakken op afstand te houden.
• Zet minipotjes en dopjes op de bamboesteunen in de border om oogletsel te voorkomen.

Zaaien
• Zaai eenjarige klaprozen (Papaver) meteen op de goede plek. Ze houden er niet van verplaatst te worden.
• Zaai in plaats van een bloeiende klimplant eens mooie pronkbonen.
• Zaai in bakjes binnenshuis Spaanse vlag (Quamoclit lobata of Mina lobata). Plant de jonge planten in juni buiten op een zonnige plaats en geef ze een stevig klimrek. Deze eenjarige plant maakt ranken van meer dan drie meter, heeft mooi blad en krijgt geel-rode bloemen.
• Zaai eenjarige planten meteen op de goede plek in de border.

Planten
• Meng tijdens het beplanten van bakken meteen korrels, kegels of tabletten met langwerkende meststoffen door de grond.
• Plant zomerbollen in potten om in de nazomer lege plekken in de border op te vullen.
• Plant zomerbloeiende bollen, zoals dahlia en anemoon.
• Zorg ervoor dat de grond snel begroeid raakt met bodembedekkende planten om onkruidgroei tegen te gaan.

Moestuin
• Zaai pompoen, courgette, augurk en komkommer in mei binnen.
• Pompoen, aubergine, peper en paprika, tomaat en andere warmteminnende groenten mogen vanaf half mei naar buiten.
• Zaai sperzie-, pronk- en stokbonen in potten op de vensterbank of in de kas. De jonge planten kunnen eind mei, begin juni buiten uitgeplant worden. Lees meer bij bonen zaaien.
• Zaai deze maand bieten, andijvie, koolrabi, sla, radijs en maïs in de moestuin.
• Geef rijen groenten water via een druppelslang.
• Laat jonge tomatenplanten binnen staan. Zet ze pas begin juni op een zonnige, beschutte plek buiten.

Vijver
• Zet waterplanten in de vijver nu het water op temperatuur is.
• Richt een mini-vijver op het terras in met drijfplanten en miniatuur-waterlelies.
• Het water in de vijver heeft nu de juiste temperatuur. Zorg voor voldoende zuurstofplanten (vijf bosjes per 1000 liter).

Verzorgen
• Bemest de border en de moestuin met organische mest.
• Geef planten, bomen en struiken gedurende 2 tot 3 weken na het planten extra water.
• Geef hagen speciale haagmeststof.
• Houd het weerbericht in de gaten. Vooral bij een heldere hemel kan het ‘s nachts nog vriezen. Dek eenjarige planten af en pak ze deels in met vliesdoek, noppenfolie en kranten als er nachtvorst wordt voorspeld. Lees meer bij planten beschermen tegen vorst.
• Bescherm jonge planten tegen slakken. Egels zijn dol op slakken, maar je kunt de planten ook beschermen met een barrière van bijvoorbeeld fijngemaakte eierschalen of zaagsel.
• Hard kuipplanten af.
• Geef planten, bomen en struiken die net de grond in zijn gegaan in de beginperiode regelmatig water.
• Geef bollen een universele meststof. Dat kunnen ze goed gebruiken bij de opslag van energie voor volgend jaar
• Verwijder de knalrode leliehaantjes zo snel mogelijk van de lelies.
• Jammer maar helaas, onkruid wieden is deze maand ook een belangrijke tuinklus. Houd het leuk: kies een afgebakend stukje dat je wilt aanpakken, anders lijkt het een oneindig gevecht.
• Dun zaailingen uit. Houd daarbij de plantafstand aan die op de verpakking staat.

Snoeien
• Ga je de heg, struik of klimplant snoeien, controleer dan eerst of er geen nesten in zitten. Ontdek je er een, neem dan zo snel mogelijk afstand en wacht met de klus.
• Breek de uitgebloeide bloemknoppen van rododendron er voorzichtig uit.
• Top fuchsia toppen, zodat de scheuten zich vertakken en de plant voller wordt.
• Knip de uitgebloeide bloeistengels van de kerstroos (Helleborus).
• Knip de uitgebloeide bloemen van sieruien zodra ze beginnen te drogen af en zet ze in een vaas. Ze blijven maanden mooi.
• Knip buxus na half mei in vorm.

Gazon
• Bemest het gazon als dat dit voorjaar nog niet is gebeurd.

Onderhouden
• Bind klimplanten vast. Deze groeien deze maand als kool. Bind de ranken regelmatig vast, zodat ze niet heen en weer zwiepen in de wind of zo door elkaar groeien dat het een groot kluwen wordt.
• Zet stokken, plantensteunen en klimrekken bij hoge, fragiele planten voor onmiddellijk houvast.
• Beits op een mooie dag het tuinhuisje.
• Last van mieren? Leg pepers op de vaste route van de diertjes om ze ertoe te bewegen een andere route te nemen.
• Plaats plantensteunen bij hoge planten en planten die de neiging hebben om uit te waaieren. Als de planten volgroeid zijn, is er straks van de puntige stokken niets meer te zien. Zet dopjes of omgekeerde cactuspotjes op de stokken om oogletsel te voorkomen.

Dieren
• Zet een vogeldrinkbak klaar.

Tip: Heb je jonge planten per post besteld, dan is het belangrijk om ze na ontvangst zo snel mogelijk uit hun verpakking te halen en in potten te zetten. Ben je niet thuis, regel dan iets met buren, familie of vrienden om te voorkomen dat de plantjes op het postkantoor staan te verpieteren.

Kalender juni
Juni is de maand waarin vooral de moestuin veel aandacht vraagt. Misschien kun je zelfs al wat groente en fruit oogsten om van te eten. En mocht je op vakantie gaan, dan is dit de maand om iemand te vragen voor je tuin te zorgen.

Aanleg en inrichten
• Installeer een opblaasbaar zwembad of maak een zwemvijver.
• Beits houten schermen, tuinhuizen en meubelen in een nieuwe kleur.
• Richt een zaai- en planthoekje voor de kinderen in.
• Plaats een piramide met een klimplant in de border voor een verticaal accent.
• Installeer schaduwdoek boven het terras of een ander soort buitenzonwering.
• Zet een vogelbadje neer. Een grote schotel met water is al voldoende.

Voorbereiden
• Vraag ruim vóór de vakantie wie je tuin wil verzorgen.
• Stuur favoriete planten die speciale aandacht nodig hebben tijdens je vakantie uit logeren.
• Zet plantensteunen bij hoge, vaste planten.
• Kalk de ramen van de kas.
• Plant begin deze maand dahlia’s en andere zomerbollen in potten om daar straks vrijkomende plaatsen in de border mee op te vullen. Lees meer bij zomerbollen.
• Graaf rond woekerende bamboesoorten een wortelbegrenzer in. Lees meer over bamboe planten.
Kijk ook bij vakantieonderhoud om je vast voor te bereiden voor wanneer je op vakantie gaat.

Zaaien
• Zaai tussen nu en eind juli tweejarige planten voor de bloei het jaar erop.
• Nog snel wat eenjarige zomerbloeiers zaaien op plekken waar bollen stonden en andere plekken die vrij komen.

Planten
• Is de tuin toch nog wat kaal? Dit is hét moment om planten te kopen, want straks is het misschien te warm. Kijk eens bij border aanleggen.

Oogsten
• Oogst vroege aardappelen.
• Oogst rabarber vóór de langste dag.
• Oogst tuinbonen op tijd, laat ze niet te groot worden.

Moestuin
• Leg stro onder de aardbeien om de vruchten droog te houden zodat ze niet gaan smetten.
• Plant sla in potten en bakken.
• Plant één of meer bessenstruiken in de volle grond of in grote bakken.
• Plant paprika, tomaat, courgettes, pompoenen, maïs en andere koukleumen op een beschutte, zonnige plaats.
• Zaai buiten koolrabi, sperziebonen, doperwten, kapucijners, maïs, sla en spinazie.
• Bemest de tomaten met speciale tomatenmest. Kijk bij tomatenplant verzorgen.
• Bemest de border en de moestuin met organische meststoffen. Dat kan tot augustus eens in de twee maanden.
• Laat een deel van de bieslook in bloei komen, omdat het zo mooi staat. Bij de rest kun je de knoppen beter verwijderen omdat de bloei ten koste van de smaak gaat.

Planten verzorgen
• Check iedere dag of de planten in potten water nodig hebben.
• Geef planten die afgelopen weken de grond in zijn gegaan extra water.
• Giet na een regenbui het water uit sierpotten zonder afvoergaatjes.
• Bind jonge scheuten van braam en framboos aan een draadframe. Kijk bij klimplanten begeleiden.
• De rozenstruiken bereiken nu het hoogtepunt van hun bloei en dat kost kracht. Daarom eind deze maand extra bemesten met speciale rozenmest. 
• Controleer of water nog goed kan weglopen uit potten en bakken. Zo niet, afvoergaatjes vrij maken en potten en bakken op speciale potvoetjes zetten zodat ze een eindje van de grond komen te staan.
• Bedek de grond rond boompjes op stam in pot. Gebruik hiervoor grind, gekleurde schors of knikkers. Dat staat leuk en gaat snelle uitdroging van de grond tegen.
• Blijf onkruid wieden in border, gazon en onder hagen.
• Voeg compostversneller bij de compost.
• Bind klimplanten nog eens goed aan; ze groeien nu heel snel.
• Gooi bij droog weer emmer water op composthoop om uitdrogen te voorkomen.
• Wieden: doe dat voordat je de sproeier aanzet. Het met wortel en al verwijderen van onkruid gaat het makkelijkste als de grond droog is.
• Geef de clematis genoeg houvast om te voorkomen dat de ranken ineen strengelen en een grote kluwen vormen.

Vermeerderen
• Vermeerder vaste planten die in het voorjaar bloeiden nu door de kluit te delen. Lees meer bij vaste planten stekken.
• Dun zaailingen van eenjarige planten uit.
• Deel voorjaarsbloeiende vaste planten zoals longkruid (Pulmonaria), voorjaarszonnebloem (Doronicum) en hoornbloem (Cerastium).

Gazon
• Maai het gras eens in de vijf tot zeven dagen; laat het vooral niet te lang worden. Strooi het grasmaaisel tussen de planten. Lees meer bij gazon maaien.
• Blijf onkruid wieden.
• Steek de kanten van het gazon bij.

Snoeien
• Knip de hagen het best voor de langste dag in vorm. Lees meer bij haag snoeien.
• Als dat vorige maand nog niet gebeurd is: snoei buxus vóór de langste dag in vorm.
• Snoei indien nodig de groenblijvende sneeuwbal (Viburnum tinus).
• Kort uitgebloeide bosrank (Clematis montana) na de bloei eventueel wat in.
• Verwijder uitgebloeide bloemen van de sering.
• Knip de uitgebloeide bloemen van ridderspoor (Delphinium), vrouwenmantel (Alchemilla mollis), kattenkruid (Nepeta) en ooievaarsbekken (Geranium) terug, zodat ze een tweede keer gaan bloeien.

Vijver
• Vul de vijver bij op warme dagen (alleen met kraanwater want water uit een regenton is te zacht en daardoor te zuur).
• Haal draadalgen uit de vijver. Laat het dan eerst 24 uur op de kant liggen, zodat salamanders en andere waterdiertjes eruit kunnen ontsnappen.


Kalender juli
Juli is een heerlijke maand om in de tuin bezig te zijn. Kruiden kunnen de komende weken geoogst, gedroogd of ingevroren worden. Pluk, knip of snij ze ‘s morgens vroeg, dan geuren ze het meest.

Aanleg en inrichten
• Span boven de tuintafel doek om de zon tegen te houden.
• Zorg voor een stevige, vlakke (waterpas) ondergrond voor vuurkorf, barbecue en terrashaard.
• Plaats een grote schaal of schotel met water voor de vogels.
• Zet het campinggastel op een stabiele tafel en je hebt een buitenkeuken.
• Veel potten en bakken? Schaf een watergeefsysteem aan.
• Span geen netten over de fruitbomen en bessenstruiken om vogels te beletten van het fruit te snoepen. Ze raken er vaak in verstrikt en sterven een vreselijke dood. Aluminiumfolie strips en cd-roms of een tentje van gaas is een vogelvriendelijker oplossing.

Voorbereiden
• Bespaar de plantenoppas werk door potten en bakken bij elkaar te zetten.
• Maak een lijstje van planten die je nu zo goed bevallen dat ze volgend jaar terug mogen komen.
• Zet planten in potten klaar om straks vrijkomende plaatsen in de border mee op te vullen.
• Maak voor de oppas een lijst van groenten, fruit en bloemen die geplukt kunnen worden.
• Maai het gras de dag voor je vakantie.

Zaaien
• Zaai elke twee weken een rijtje sla en radijs om de oogst te spreiden.
• Zaai vingerhoedskruid (Digitalis), judaspenning (Lunaria), muurbloem (Erysimum) en teunisbloem (Oenothera) zo snel mogelijk. Ze bloeien volgend jaar.
• Vul lege plekken in de border op met bloeiende planten of planten die nog gaan bloeien.

Planten
• Koop geen planten vlak voor de vakantie. Ze hebben extra water nodig.
• Vul lege plekken in de border op met bloeiende planten.
• Plant laatbloeiende clematis voor bloemen tot in oktober.
• Plant een bessenstruik in plaats van een sierstruik.

Oogsten
• Pluk bloemen ’s morgens vroeg.
• Laat zaden goed drogen en bewaar ze in enveloppen.
• Knip bieslook geregeld tot de grond toe af. Binnen twee weken ontwikkelen zich al de volgende sprieten.

Verzorgen
• Geef de rozen deze maand nog een keer speciale rozenmest.
• Geef planten die aan de voet van een muur of schutting of onder een overstekende dak staan vaker water dan andere planten.
• Sla camelia nooit over met water geven. De bloemknoppen voor het volgende jaar zijn in de maak.
• Bemest de border met organische meststoffen als dat vorige maand niet is gebeurd.
• Geef ’s avonds water, het water verdampt ’s avonds en ’s nachts minder snel dan overdag.
• Geef pioenrozen na de bloei een extra portie organische meststoffen.
• Zet plantensteunen bij en rond de planten of bind de planten nog eens losjes vast aan stokken.
• Bemest planten die geen lang werkende meststoffen hebben gekregen eens in de twee weken.
• Verwijder aangetaste bladeren van rozen en gooi die vooral niet op de composthoop gooien om verspreiding van ziekten te voorkomen.
• Ooievaarsbek (Geranium) terugknippen voor herbloei.
• Ondersteun takken van de pruimenboom die anders onder het gewicht van de vruchten kunnen bezwijken.


Snoeien
• Blijf uitgebloeide bloemen van doorbloeiende terras- en balkonplanten verwijderen.
• Knip de jonge, lange, dunne scheuten van de blauweregen tot op 15 cm terug (gerekend vanaf de hoofdtakken). Lees meer bij blauweregen snoeien.
• Snoei de leilinde aan de voor- en achterzijde als een haag op pootjes.
• Verwijder uitgebloeide bloemen van eenjarige zomerbloeiers. Daardoor bloeien deze planten langer en blijven ze er fris en gezond uitzien.
• Haal de bladeren weg die schaduw op de druiventrossen werpen, zodat de druiven optimaal profiteren van de zon.
• Haal ook het blad weg dat tomaten uit de zon houdt. Anders worden ze niet rijp.
• Snoei uitgebloeide lavendel een stukje terug om de vorm erin te houden. Volgend jaar in april nogmaals snoeien.

Onderhouden
• Schoffel het onkruid als de grond goed droog is.
• Verspreid grasmaaisel tussen de planten in de border en onder struiken.
• Schep de compost om om het composteringsproces te versnellen.
• Gooi bij droog weer af en toe een emmer water over compost om uitdrogen te voorkomen. Voeg meteen compostversneller toe om het composteringsproces sneller te laten verlopen.
• Haal uitgebloeide bloemen weg; daar frist de border van op.

Vijver
• Vul het reservoir van het waterornament en de vijver geregeld bij.
• Vul de vijver bij zodra het peil daalt.
• Dun waterlelies uit als de bladeren niet meer plat op het water kunnen liggen. Houd eenderde deel van het wateroppervlak vrij van planten.

 

Kalender augustus
Het oogsten van groente, verlichting installeren en het vastbinden van planten. Allemaal klussen voor in de tuin voor deze maand.

Inrichting en aanleg
• Beits bij droog weer de houten tuinmeubelen.
• Installeer verlichting, de dagen worden alweer korter.
• Verplaats het logeertentje van de kinderen, zodat het gras weer lucht krijgt.
• Maak voor het tuinbuffet een tijdelijke tuintafel van twee schragen en een deur.
• Houd de uitverkoop in de gaten voor zacht geprijsde tuinmeubels.
• Installeer wespenvangers.

Voorbereiden
• Bestel voorjaarsbollen; de eerste kunnen in september al de grond in.
• Verzamel zaden van je favoriete planten om volgend jaar te zaaien.
• Maak een boodschappenlijstje met planten die de lege gaten in de border kunnen opvullen.
• Ga naar een tuinbeurs, plantenmarkt of kweker om lege plekken in de border op te vullen. Kies nazomerbloeiers en herfstbloeiers.

Zaaien
• Zaai en plant op vrijkomende plaatsen veldsla, winterspinazie en boerenkool.
• Zaai vanaf half augustus gras om kale plekken in het gazon weg te werken.

Planten
• Plant begin van de maand herfsttijloos (Colchicum), herfstkrokus (Crocus sativus) en de geelbloeiende Sternbergia planten voor kleur in het naseizoen.
• Plant aardbeien. Daar kun je dan volgend jaar van oogsten.

Stekken en delen
• Neem stekjes van geranium (Pelargonium) en laat ze wortelen in potjes met stekgrond.
• Stek geranium (Pelargonium), Lavatera, fuchsia, lavendel en buxus.
• Deel de kluit van vaste planten die zijn uitgebloeid, en plant ze weer uit. Na het planten veel water geven.
• Verjong vaste planten die zijn uitgebloeid door de kluit te delen en weer uit te planten.

Snoeien
• Verwijder uitgebloeide bloemen van dahlia’s en rozen.
• Knip uitgebloeide bloeistengels en lelijk blad van tuingeraniums terug; ze lopen vanzelf weer uit.
• Snoei buxus nog een keer in vorm.
• Snoei coniferenhagen, maar nooit tot op het oude hout knippen. De meeste coniferen (m.u.v. Taxus) lopen dan niet meer goed uit.
• Snoei, als je dat nog niet hebt gedaan, lavendel een stukje terug.
• Knip blauweregen (Wisteria) terug. Houd hem mooi door uitlopers terug te knippen tot 15 cm van het oude hout.

Verzorgen
• Bind planten nog eens goed aan, het kan fiks onweren in augustus.
• Houd hangmanden uit de wind om te voorkomen dat de grond snel uitdroogt.
• Geef bloeiende planten in potten en bakken iedere twee weken vloeibare mest.
• Stop in de loop van de maand met het bemesten van kuipplanten. Hun rustperiode komt in zicht.
• Verwen hortensia’s. Kies voor speciale hortensiamest. Tip: voor blauwe hortensia’s zijn er producten die naast meststoffen ook stoffen bevatten die ervoor zorgen dat de hortensia’s blauw blijven.

Oogsten
• Oogst geregeld bonen en courgettes, laat ze niet te lang aan de plant.
• Oogst de eerste appels en peren. Als de steeltjes makkelijk van de takken loslaten, zijn ze rijp.
• Oogst kruiden en laat ze drogen of vries ze in kleine porties in.
• Oogst zaden. Laat ze drogen en bewaar ze in een papieren envelop met daarop naam, oogstdatum en eventueel bloemkleur.

Moestuin
• Blijf de tomaten ‘dieven’: breek de nieuwe okselscheuten weg.
• Geef tomaten geregeld water.
• Knip bloemen en bloemknoppen uit de bieslook. Bloei gaat ten koste van groei en smaak.
• Verwijder na de oogst resten van groenten.
• Lucht kassen en kasjes op warme dagen.

Gazon
• Maai het gras tijdens warme, droge perioden niet te kort om verbranding en geel worden te voorkomen.
• Spit de grond om en verwijder alle onkruid als je volgende maand een nieuwe grasmat wilt zaaien.
• Maak de grasmaaier zo snel mogelijk schoon na gebruik (motor uit en stekker eruit).

Vijver
• Vul het vijverwater aan tot het gewenste niveau.
• Maak het vijverfilter schoon.

Dieren
• Ververs dagelijks het water in het vogelbadje. Niet alleen vogels drinken er in droge perioden van, ook egels komen hun dorst lessen.

Kalender september
Vanaf september is het slim om planten nog wat extra aandacht te geven voordat de winter er weer aan komt. Vergeet vooral niet een beplantingsplan te maken, zodat je een juiste combinatie van bloembollen kunt bestellen.

Inrichting en aanleg
• Als de kinderen de zandbak niet meer gebruiken, verander die dan in een moestuinbak. Naar de werkbeschrijving.
• Houd de uitverkoop van tuinmeubels in het lokale tuincentrum de gaten.
• Maak een beplantingsplan en bestel voorjaarsbollen of verwilderingsbollen.
• Zet steeketiketten bij vaste planten voordat ze afsterven.
• Maak een afspraak met een elektricien voor de aanleg van tuinverlichting.

Zaaien en planten
• Week bolletjes van winterakoniet en bosanemoon een nacht in water voordat je ze plant
• Plant herfst- en winterbloeiende cyclamen in bakken en onder bomen en struiken; ze kunnen goed tegen droogte.
• Zaai goudsbloem (Calendula), korenbloem (Centaurea) en klaproos (Papaver rhoeas) voor bloei volgend jaar.
• Plant en verplant nu groenblijvers.
• Een boom aanschaffen? Ga kijken bij een tuincentrum of kweker, want nu is het blad nog goed te zien.

Stekken en delen
• Deel vaste planten die al twee tot drie jaar op dezelfde plaats staan om ze te verjongen.

Snoeien
• Verhuis tweejarige planten, zoals vingerhoedskruid (Digitalis), naar een goede plek.
• Knip de bloemen van de hortensia als ze leerachtig aanvoelen. Zet ze in een vaas met een laagje water om ze te drogen.
• Verwijder wekelijks uitgebloeide bloemen van dahlia, roos en eenjarige zomerbloeiers.
• Knip aangevreten, opgerolde en door meeldauw aangetast bladeren uit bomen en struiken en gooi ze weg (niet bij de compost!).
• Breng onder hagen een laagje compost aan.
• Blijf camelia en rododendron water geven, ze vormen nu de knoppen voor volgend jaar.
• Snoei, indien nodig, kuipplanten bij. Dit klusje kun je het beste doen nu ze nog buiten staan. Snoeiplekken herstellen in de buitenlucht het snelst.
• Knip lavendel rondom ongeveer 10 cm terug om de vorm compact te houden.
• De groei is nu wel uit de hagen. Daarom is september een goede maand om ze nog eens te knippen. Dan gaan ze goed strak de winter in. Begin met de zijkanten, werk van boven naar beneden en laat de haag taps toelopen, zodat ook de onderste takken licht vangen. 
• Snoei de takken van de braam en Japanse wijnbes die vrucht hebben gedragen tot de grond af.

Planten verzorgen
• Zet plantensteunen bij monnikskap (Acpnitum), leverkruid (Eupatorium) en asters.
• Plaats ook plantensteunen bij zonnebloemen, dahlia’s, asters en andere laatbloeiers die wel een steuntje kunnen gebruiken.

Moestuin
• Zaai raapstelen en winterpostelein.
• Pluk appels en peren op tijd om te voorkomen dat ze op de grond vallen en beschadigd raken.
• Tomaten kun je plukken, ook als ze nog groen zijn. Leg ze in de zon om rood te verkleuren.
• Pluk boontjes op tijd. Anders worden ze steeds dikker en zijn dan niet zo lekker meer.

Kas
• Ruim de kas op om plaats te maken voor planten die er straks overwinteren.
• Zaai nu al pronkerwt (Lathyrus) in de koude kas voor een snelle start volgend jaar.
Gazon
• Zaai gras, want dat kan nu nog. Weinig zon? Koop dan speciaal graszaad voor schaduw. Zaai ook nu kale plekken in het gazon bij en werk kuiltjes weg. Lees meer bij gazon opknappen.
• Bemest het gazon als dat vorige maand niet is gebeurd.
• Maai het gras in september en oktober minder kort.

Vijver
• Knip de bruine bladeren van waterplanten af. Haal af en toe met een schepnet het ingewaaide blad uit de vijver.
• Haal een stok door het water en draai deze rond om draadwieren uit de vijver te halen.
• Span een net over de vijver zodra eerste bladeren vallen.
• Verwijder afgestorven waterplanten uit de vijver voor ze naar de bodem zinken en gaan rotten.

Dieren
• Haal oud nestmateriaal uit nestkastjes en schrob ze schoon met heet water en groene zeep.
• Maak het nestkastje schoon. De vogels gebruiken het als slaapplaats.

Terras
• Schrob of spuit bestrating en vlonders algenvrij.
• Trek met een voegenmes onkruid en mos uit de terrasvoegen.

Overig
• Zet vaste planten die niet naar je zin staan, op een andere plek.
• Ruim de tuinslang op als die niet meer gebruikt wordt. Hang de slang bij voorkeur op een haspel. Laat het water eerst goed uit de slang lopen.

Kalender oktober
In oktober gaan we de tuin voorbereiden op de winter, maar vergeet de planten die in de tuin staan niet, want ook die hebben nu nog verzorging nodig.

Inrichting en aanleg
• Maak een lichtplan voordat je armaturen en lampen aanschaft. Kies bij de achterdeur voor verlichting met een bewegingsmelder, om energie te sparen.
• Renoveer het voortuinpad.
• Voorzie punten en koppen van houten palen van een elastische laag rubberverf.
• Maak een takkenmuur. Sla twee rijen palen in de grond en stapel daar takken tussen.
• Volg een workshop gereedschaponderhoud.
• Maak de komende maanden keerwanden of stapelmuurtjes voor verhoogde borders.
• Zet bij de bollen steeketiketten met de namen.

Voorbereiden
• Maak een lijstje met planten die je in het voorjaar zelf wilt zaaien.
• Koop vliesdoek en noppenfolie om planten tegen vorst te beschermen.
• Ruim de berging op voordat de meubelen erin gaan.
• Laat de tuinslang leeglopen en goed drogen voor hij de berging in gaat.
• Sluit de buitenkraan af.
• Maak een inventarisatie van de planten die volgend jaar mogen blijven en van de planten die er wat jou betreft uit mogen.

Planten
• Plant rozen de komende maanden.
• Plant bollen bij vaste planten die er qua bladkleur en bloei mooi bij passen.
• Plant in de border kerstrozen, groenblijvende varens en lage groenblijvende heesters voor mooi winterbeeld.
• Beplant hangmanden met klimop, bollen en winterviolen.
• Zet geprepareerde hyacintenbollen binnen op hyacintenglazen.
• Plant tulpen die niet in de grond kunnen blijven in speciale bollenbakken. Na de bloei haal je de bakken met bollen uit de grond; dan krijgen ze de kans om af te sterven zonder in de weg te staan.
• Plant deze maand nog knoflook.
• Plant winterbloeiende struiken zoals winterjasmijn (Jasminum nudiflorum).
• Plant groenblijvende borderplanten voor een mooi winterbeeld.
• Vervang uitgebloeide eenjarige terrasplanten door winterheide en planten met kleurige bessen.
• Plant sneeuwklok (Galanthus), winterakoniet (Eranthus), bosanemoon (Anemone blanda) en kievitsbloem (Fritillaria meleagris) zo snel mogelijk na aankoop, omdat de bolletjes snel uitdrogen

Oogsten
• Pluk appels en peren, voorkom dat ze uit de boom vallen.
• Raap hazelnoten voordat de eekhoorn, de specht en de muizen ze ontdekken (of gun ze die lekkernij).
• Oogst sierkalebas en pompoen als de stelen kurkachtig aanvoelen en scheurtjes vertonen. Oogst ze met steeltje (blijven ze langer goed) en bewaar ze op een koele, vorstvrije plaats.

Moestuin
• Zaai in de koude bak spinazie, pluksla en veldsla.
• Bewaar bieten in een kistje met zand, zorg dat ze helemaal bedekt zijn. Bewaar grote hoeveelheden bieten in een kuil met zand.


Verzorgen
• Breng na het planten een laag bladeren aan.
• Strooi organische meststoffen en compost aan de voet van rozen, struiken en hagen.
• Pot vanaf nu amaryllis (Hippeastrum) op.
• Bewaar bollen op een droge plek waar de verwarming uitstaat.

Onderhouden
• Spit vrijgekomen bedden op zware grond een spade diep om.
• Strooi kalk in border en moestuin indien nodig.
• Blijf onkruid wieden.
• Haal plantensteunen uit de border, maak schoon en bind op maat bij elkaar.
• Rooi de bollen en knollen van bloemriet (Canna), dahlia, Abessijnse gladiool (Gladiolus callianthus ‘Murielae’) en andere zomerbollen na de eerste nachtvorst.
• Maak de pomp van het waterornament schoon en zet deze in de berging.
• Koppel het bovengrondse watergeefsysteem los, maak schoon en berg op.
• Controleer de afvoergaten van potten en bakken. Maak verstopte gaten weer vrij van wortels zodat het water snel weg kan.
• Maak boomband dat te strak rond de stam zit, wat losser.

Gazon
• Verticuteer het gazon om het meer lucht te geven en het viltige laagje van dood gras en mos te verwijderen.
• Maai het gras deze maand voor de laatste keer.
• Breng de motormaaier weg voor de ‘apk’.
• Hark bladeren van het gazon om gele plekken te voorkomen.
• Steek de graskanten nog een keer bij, zodat het gazon strak de winter ingaat.

Snoeien
• Kort de loshangende takken van rambler-rozen in.
• Wacht met het snoeien van siergrassen tot maart. Ze zijn ’s winters nog te mooi om af te knippen.

Stekken en delen
• Neem wortelstekken van papaver (Papaver) en floks (Phlox).
• Deel bij zacht weer vaste planten die al een paar jaar staan en niet goed meer bloeien.

Vijver
• Span een net over de vijver om bladeren uit het water te houden.
• Wil je een nieuwe vijver aanleggen? Dan kun je dat nu doen.

Kas
• Check of de kasverwarming nog werkt.
• Maak ruimte voor de kuipplanten die straks in de kas of binnen in een vorstvrije ruimte moeten overwinteren.
• Haal de kalk van de kasramen voor meer lichtinval.

Dieren
• Plaats een vogelvoertafel op een plek die vanuit huis goed te zien is.
• Koop vogelvoer.

Kalender november
Is het na de zomer somber en wat kaal in je tuin? Dat hoeft niet. Ga op pad voor inspirerende herfstideeën. Volgend jaar heb je dan misschien een Indian Summer in je eigen achtertuin.

Aanleg en inrichten
• Schakel de hovenier in voor de grotere tuinveranderingen.
• Maak een vuurplaats voor de vuurkorf of de barbecue.
• Installeer een drainagesysteem of laat dat doen als het regenwater niet snel genoeg wordt afgevoerd.
• Maak de dakgoten schoon.
• Leg tuinverlichting aan (buitenlampen op 12 volt kun je eenvoudig zelf installeren) of controleer in hoeverre je huidige verlichting onderhoud nodig heeft. Buitenverlichtingsleverancier in-lite heeft hiervoor een simpel stappenplan: de licht-APK voor de tuin.
• Plaats de komende maanden een tuinhuis of berging; herfst en winter zijn daar de beste perioden voor.
• Schakel de elektricien in voor de aanleg van elektriciteit richting tuinhuis

Voorbereiden
• Maak een koele, vorstvrije ruimte vrij zodat je planten in pot snel binnen kunt zetten als het gaat vriezen.
• Koop goede tuinhandschoenen die snoeischaarbestendig zijn.
• Leg vliesdoek, noppenfolie en kranten klaar, zodat je meteen kunt inpakken als er vorst wordt voorspeld.

Planten
• Beplant bakken en potten met bloeiende en wintergroene planten.
• Plant een haag van bijvoorbeeld bessen, bramen en/of frambozen (lekker voor de vogels).
• Plant lentebollen zo snel mogelijk lees meer bij bloembollen planten.

Stekken
• Neem wortelstekken van de oosterse papaver (Papaver orientale).

Moestuin
• Maak van de voortuin een minimoestuin met verhoogde bedden voor groenten en kruiden.
• Spit vrijgekomen bedden in moestuin om en voeg compost toe voor een goede grondstructuur.
• Knoflook kan in november nog worden geplant

Oogsten
• Oogst de spruiten van onder af en plaats er een stok bij om ze overeind te houden.
• Oogst de laatste bieten en wortelen en bewaar ze in vochtig zand.

Verzorgen
• Lucht geregeld de ruimte waar kuipplanten overwinteren en houd een temperatuur aan tussen de 2 en 10 graden Celsius.
• Geef planten in potten en bakken geregeld water om te zorgen dat de grond niet helemaal uitdroogt.
• Strooi bij de bollen die in de grond blijven wat organische siertuinmest.
• Haal plantensteunen die geen nut meer hebben uit de border en de potten en bakken.
• Haal verdroogde vruchten van de fruitbomen en het leifruit om verspreiding van ziekte te voorkomen.

Onderhoud
• Blijf onkruid wieden.
• Zet tuinmeubelen schoon en droog in de berging. Voorzie scharnierende delen van wat olie.
• Check de appelvoorraad en verwijder aangetaste vruchten.
• Verhuis de tuinslang met of zonder haspel naar de berging

Gazon
• Steek de graskanten nog eens recht af zodat het gazon strak de winter in gaat.

Vijver
• Spoor het lek in de vijver op en repareer het bij vorstvrij weer.
• Blijf bladeren uit de vijver halen

Kalender december
Zijn jouw huis en tuin een kerstparadijsje of houd je juist van sobere decoraties? Wat je ook kiest, je tuin heeft allemaal verborgen schatten die je binnen en buiten kunt gebruiken als sfeermaker.

Inrichting en aanleg
• Vervang schuttingen voordat de planten straks weer beginnen te groeien. 
• Altijd al een kas willen hebben? Plaats de kas tussen nu en eind januari voor het zaaiseizoen begint.
• Maak een beschutte, overdekte plaats waar ook in de wintermaanden gebarbecued kan worden.
• Maak op tijd een afspraak met de hovenier om de drukte voor te zijn.
• Vul potten, bakken en schalen met groen steekschuim en steek daar bessen, bottels en sierappeltjes uit de tuin (of van het tuincentrum).

Voorbereiden
• Maak alvast een zaai- en plantschema voor het voorjaar. 
• Maak foto’s van de wintertuin en kijk welke delen verbeterd kunnen worden.

Zaaien
• Laat de zaden van kiem- en spruitgroenten binnen kiemen. Binnen een week heb je een portie vitaminen op de boterham en in de salade.

Planten
• Zet een of meer Skimmia’s op terras, balkon of bij de voordeur, op een plek met (half)schaduw. Deze groenblijver heeft ’s winters opvallende bessen.
• Plant vóór half december en vóór het vriest nog voorjaarsbollen. Dit is je allerlaatste kans.
• Plant winterbloeiende sneeuwballen Viburnum tinus en Viburnum x bodnantense in potten of in de volle grond.
• Bladverliezende bomen en struiken kun je als het niet vriest nu planten.

Planten beschermen
• Haal bladeren bij rots- en vetplanten weg, zij houden het graag droog.
• Pak potten en bakken in noppenfolie, vliesdoek of een speciale hoes als er vorst wordt voorspeld.
• Houd potten en bakken met voetjes of stenen van de terrasvloer voor een goede afwatering.
• Bescherm planten in pot en bak tegen de oostenwind die blad en grond razendsnel doet uitdrogen.
• Check de boompalen van jonge fruitbomen of ze niet te strak zijn aangebonden of juist te los.
• Spreid bij vorst vliesdoek over de wintersla.
• Giet water uit de potten met winterviolen, heide en bergthee om wortelrot te voorkomen.

Verzorgen
• Druk de grond rondom nieuwe planten nog eens goed met de voet aan. Vaak worden ze door de kracht van de wind losgewrikt.
• Geef kuipplanten die binnen overwinteren water als de grond dreigt uit te drogen.
• Loop planten die binnen overwinteren eens in de twee weken na om dor blad te verwijderen.
• Blijf planten in pot en bak op het terras tijdens droge perioden water geven (niet bij vorst).
• Geef planten, struiken en bomen in potten en bakken een plaats uit de wind.

Snoeien
• Snoei de leilinde tussen nu en eind februari.
• Knip de takken die vrucht hebben gedragen van herfstframbozen tot de grond toe af.
• Snoei van zomerframboos de jonge scheuten, niet het hout.
• Snoei van braam de oude takken die al vruchten gedragen hebben weg. Kies 3 à 4 nieuwe sterk groeiende takken, bind die aan een rek of draden. Hieraan groeien in de zomer nieuwe vruchten.
• Snoei soorten die hevig ‘bloeden’ zoals druiven, esdoorns en berk voor 15 december. In die periode staat de sapstroom zeker stil.
•  Snoei druif en kiwi bij vorstvrij weer (absoluut niet als het vriest, om boomkanker te voorkomen).

Onderhouden

Maak de messenkooimaaier, de maaimachine of de maairobot schoon of breng ze weg voor een onderhoudsbeurt. De komende maanden heb je ze niet meer nodig.

·         Versnipper takken voordat je ze op de composthoop of in de compostbak gooit.

·         Repareer schuttingen, schermen en poortjes en zet ze recht.

·         Zet bij zacht weer de ramen open om het winterverblijf van de kuipplanten te ventileren.

·         Tap en sluit de waterleiding naar de buitenkraan af (als je dat nog niet hebt gedaan) om vorstschade te voorkomen.

·         Gebruik overgebleven kerstgroen om planten tegen vorst te beschermen. Zo zijn bollen goed beschermd met een dekje dennengroen. Wel meteen weghalen als de eerste groene puntjes uit de aarde steken.

·         Bescherm planten tegen vorst. Houd vliesdoek en noppenfolie bij de hand om potten en planten in te pakken als er strenge vorst wordt voorspeld.

·         Geef groenblijvende planten in pot af en toe water. Sneeuw en regen komen door het dichte bladerdek vaak niet in de potgrond terecht.

 

Dieren

·         Maak een vogeltaart: springvorm vullen met een mengsel van frituurvet (zacht laten worden, niet helemaal smelten), zaden en ongebrande pinda’s. Afgekoeld mengsel uit springvorm halen, op bord leggen, versieren met ongebrande pinda’s, zonnepitjes en bessen en op de tuintafel zetten.